geboorteverlof partnerverlof GZNDenzo

Hoera! Bob en Kim verwachten hun eerste kindje. Het stel woont ongehuwd samen in hun pas gebouwde huis. Bob is in vaste dienst bij een autofabrikant. De werkgever van Bob is op de hoogte gesteld van dit blijde nieuws. Het stel is nu plannen aan het maken voor de periode na de bevalling. Ook het geboorteverlof van Bob wordt besproken. Dan ontstaan de vragen. Op hoeveel dagen geboorteverlof heeft Bob recht? Krijgt hij zijn volledige loon doorbetaald? En wanneer mag hij dit opnemen? Bob en Kim weten dat er sinds 1 januari 2019 iets is veranderd voor de duur van het verlof en dat er op korte termijn weer wat gaat veranderen. Tijd om opheldering te geven over de huidige stand van zaken over het geboorteverlof! 

Duur geboorteverlof

Dat wij in Nederland geen lang geboorteverlof (dit is de officiële term, maar is ook wel bekend als het ‘kraamverlof’, ‘partnerverlof’ of het ‘vaderschapsverlof’) hebben is algemeen bekend. Landen als bijvoorbeeld Zweden hebben het op dat punt soepeler geregeld. Niet alleen voor de moeders, maar zeker ook voor de partners van de moeder. Ik las bijvoorbeeld onlangs een artikel in het AD dat alle werknemers van autofabrikant Volvo zes maanden ‘ouderschapsverlof’ krijgen, ongeacht in welk land zij wonen en werken. Hoewel dit in Nederland niet zó soepel is geregeld, is gelukkig per 1 januari 2019 wel de nieuwe wet voor het geboorteverlof in werking getreden met de toepasselijke naam: WIEG (Wet invoering extra geboorteverlof). Sindsdien hebben partners van de moeder recht op een geboorteverlof  van eenmaal het aantal werkuren per week (maar nooit meer dan vijf dagen). Dit waren voorheen maar 2 dagen. Dit betekent dus dat de duur van het geboorteverlof voor iedere partner anders is.

Laten we Bob als voorbeeld nemen. Bob werkt 40 uur per week, dus hij heeft recht op een geboorteverlof van 40 uur. Wanneer Bob een 36-urige werkweek zou hebben, heeft hij recht op een verlof van 36 uur, etc.

Weetje: de dag van de geboorte zelf valt overigens niet onder het geboorteverlof, maar wordt als calamiteitenverlof aangemerkt. 

Wie is ‘partner’ van de moeder?

Het geboorteverlof geldt dus voor de partner van de moeder. Kanttekening hierbij is dat het verlof wel alleen geldt voor partners die ‘werknemer’ zijn op grond van een arbeidsovereenkomst of publieke aanstelling en dus niet voor zelfstandigen. Maar wie wordt nu precies als partner van de moeder gezien? Is Bob, nu hij niet met Kim getrouwd is, bijvoorbeeld ook partner? 

Je bent partner van de moeder als je:

  • haar echtgenoot/echtgenote bent;
  • met haar een geregistreerd partnerschap bent aangegaan;
  • ongehuwd met haar samenwoont; of
  • haar kind erkent. 

Omdat Bob en Kim ongehuwd samenwonen is Bob dus inderdaad ‘partner’ op grond van de wet en heeft hij recht op het geboorteverlof van eenmaal zijn arbeidsduur per week. 

Loon tijdens het verlof

Het loon van de partner tijdens het geboorteverlof wordt volledig doorbetaald door de werkgever. Dit geldt ook voor het calamiteitenverlof.

Afwijking in de cao mogelijk

De regels rondom de duur van het geboorteverlof en de doorbetaling van het loon vinden we terug in de wet. Maar het kan natuurlijk zo zijn dat er op de arbeidsovereenkomst van de partner een cao van toepassing is verklaard en dat deze cao een andere regeling heeft. Dit is toegestaan, zolang maar niet ten nadele van werknemers wordt afgeweken. Dit betekent dus dat er een gunstigere regeling in de cao moet staan, zoals een langere periode aan doorbetaald verlof. En daar heeft Bob geluk mee! Op zijn arbeidsovereenkomst is inderdaad een cao van toepassing verklaard mét een langere regeling. Bob krijgt na de geboorte van zijn kindje 10 dagen verlof en wordt volledig doorbetaald door zijn werkgever!

Wanneer mag het geboorteverlof worden opgenomen?

Het geboorteverlof kan binnen vier weken vanaf de dag na de bevalling worden opgenomen. De dag (of dagen) van de geboorte zelf wordt niet meegerekend, aangezien dit dus geldt als calamiteitenverlof. Bob mag (samen met Kim) bepalen wanneer hij het geboorteverlof in die vier weken na de bevalling opneemt. Dit mag in een keer een hele week zijn, maar hij mag het ook in delen opnemen, bijvoorbeeld iedere week één dag. Bob en Kim hebben besloten om samen twee hele weken rustig van hun kleintje te gaan genieten als de kraamhulp weg is. 

Geboorteverlof is afhankelijk van de bevalling

Het recht op geboorteverlof van de partner is afhankelijk gesteld van de bevalling. Dit betekent dat partners ook recht hebben op het verlof als het kindje dood geboren wordt of vlak na de bevalling komt te overlijden.

Aanvullend geboorteverlof per 1 juli 2020

De WIEG heeft overigens nog meer veranderingen voor de partners in petto: het aanvullend geboorteverlof. Vanaf 1 juli 2020 kunnen partners hun geboorteverlof aanvullen met nog eens vijf weken van de wekelijkse arbeidsduur. In het geval van Bob zou dat dus 5 weken van 40 uur aan verlof zijn. In tegenstelling tot het geboorteverlof betaalt de werkgever dan niet het volledige loon door. Tijdens het aanvullende verlof heeft de partner recht op 70% van het (maximum) dagloon. De werkgever krijgt het loon tijdens dit verlof vergoed van het UWV. Het aanvullende verlof moet in het eerste half jaar na de bevalling worden opgenomen. Een ander verschil is dat het verlof wel in hele werkweken moet worden aangevraagd.

Een belangrijke voorwaarde voor dit aanvullende verlof is dat de partner eerst het geboorteverlof van eenmaal de wekelijkse arbeidsduur moet opnemen, pas daarna kan het aanvullende verlof worden opgenomen. In totaal heeft een partner dan recht op maximaal 6 weken geboorteverlof. 

Het geboorteverlof, de duur en de hoogte van het loon in een handig overzicht

In het onderstaande schema is eenvoudig te zien hoe het geboorteverlof en het loon wettelijk is geregeld:

Wanneer verlof? Soort verlof? Duur verlof? Hoogte loon?
Dag van de bevalling Calamiteitenverlof 1 dag (in ieder geval duur van de bevalling) 100%
Binnen 4 weken na de dag van de bevalling Geboorteverlof Eenmaal aantal werkuren per week 100%
Binnen 6 maanden na de dag van de bevalling
(vanaf 1 juli 2020)
Aanvullend geboorteverlof 5 weken van het aantal werkuren per week  70%

Maar er is meer nieuws: in de toekomst 10 dagen geboorteverlof!

Recentelijk heeft het Europees Parlement ingestemd met een nieuwe richtlijn (de richtlijn ‘Work-life balance for parents and carers’) waarmee partners recht krijgen op minimaal tien dagen geboorteverlof na de bevalling. Werkgevers moeten dan gedurende dit verlof minstens het loon betalen dat wordt uitgekeerd bij ziekte. Het wachten is nu nog op de formele instemming van de lidstaten. Na deze instemming moet de EU-richtlijn binnen twee jaar zijn omgezet in de nationale wetgeving. Nederland mag zelf bepalen hoe ze de richtlijn uitwerken, zodat rekening kan worden gehouden met de specifieke situatie in ons land. 

Tip voor werkgevers

Een tip voor onze lezers met werknemers: hou in de dagelijkse bedrijfsvoering rekening met het verlof van werknemers met zwangere vrouwen. Je kunt het beste samen op tijd in overleg treden over de wensen van de partner met betrekking tot het opnemen van het geboorteverlof, zodat je hier in de werkplanning rekening mee kunt houden. Bespreek ook samen hoe de werkzaamheden van de partner worden overgedragen en aan wie. Hoewel je natuurlijk niet in kunt schatten wanneer de baby besluit ter wereld te komen, een goede voorbereiding is het halve werk.