Kwetsbaarheid. Ook van dit woord krijgen velen rillingen. Want het laatste wat we vaak willen is dat anderen zien dat we kwetsbaar zijn, dat we niet perfect zijn, soms niet weten wat we moeten doen of hoe we met iets om moeten gaan. En waarom? Omdat dit meestal doodeng is. Want hoe meer mensen écht van jou zien, hoe groter de kans ook is op bijvoorbeeld afwijzing, ergens niet bij horen of pijn. 

Binnen mijn werk als psycholoog merk ik dat voor veel mensen dit een thema is waar zij mee worstelen. En dat deze worsteling kan zorgen voor klachten als somberheid, angsten of niet echt verbindingen met anderen kunnen maken. Daarom ben ik mij wat meer hierin gaan verdiepen en heb ik een interessante visie hierop meegekregen door het kijken van de TED Talk op Netflix van Brene Brown. Brene Brown is een Amerikaanse onderzoekster met een berg humor, zelfspot en relativeringsvermogen, die onder andere onderzoek heeft gedaan naar kwetsbaarheid en de invloed hiervan op geluk.

Zo gaan veel mensen met kwetsbaarheid om

Ze benoemt iets heel belangrijks, iets wat ik ook vaak bij veel mensen terugzie in mijn werk. We zijn namelijk snel geneigd om kwetsbaarheid te ‘verdoven’. Bijvoorbeeld door te gaan shoppen, alcohol te drinken of veel te eten. Op deze manier hoeven we onze gevoelens, onze kwetsbaarheid, niet te voelen en maken we het weg. 

Dit levert echter een probleem op: Je kunt namelijk niet zomaar zeggen, doe mij vooral alle leuke dingen in het leven en die nare gevoelens van schaamte, boosheid of verdriet, daar heb ik geen zin in. Helaas; je kunt je emoties dus niet wegduwen of verdoven. Als we deze gevoelens verdoven heeft dat namelijk een grote keerzijde; We verdoven dan namelijk ook het voelen van blijheid, dankbaarheid en je gelukkig kunnen voelen. Deze fijne gevoelens niet kunnen voelen, zorgt ook weer voor een rotgevoel, wat dezelfde inefficiënte copingstrategie (een strategie om te dealen met aspecten uit je leven) oproept, namelijk; ‘fijn verdoven die handel’. En laat dat nou net betekenen dat we vastzitten in een oneindige cirkel van een behoefte aan geluk, maar het niet kunnen voelen, omdat we alle kwetsbaarheid van onszelf wegstoppen. 

Ook gaan we met kwetsbaarheid om door het weg te maken en te doen alsof we perfect zijn. We werpen een façade van perfectie op, waarachter echter heel veel gevoelens zoals schaamte, angst of onzekerheid schuilgaan. Brene Brown noemt in haar filmpje een mooi voorbeeld: 

“Dit denken we bijvoorbeeld over kinderen: Ze zijn voorgeprogrammeerd om te knokken als ze geboren worden. Als je die perfecte kleine baby’s in je handen houdt, dan moeten we niet zeggen: ‘Kijk haar eens, ze is perfect. Het is mijn taak om haar perfect te houden, te zorgen dat ze in het hockeyteam komt op haar zesde en op haar tiende op de universiteit zit.” Dát is niet onze taak. Het is onze taak om te zeggen; Je bent onvolmaakt en geprogrammeerd om te knokken, maar je bent het waard om lief te hebben en erbij te horen. Dát is onze taak en zorgt ervoor dat kwetsbaarheid er mag zijn, in plaats van dat er alleen maar ruimte is voor perfectie.”

Dit gaat dus alles over het bijstellen van verwachtingen naar onszelf en anderen in plaats van perfectie na te streven (zie artikel ‘perfectly imperfect’). Zeggen tegen jezelf dat je goed genoeg bent met al je imperfecties, in plaats van altijd maar alles beter willen aan jezelf. Dit staat echter heel erg haaks op de behoefte van heel veel mensen in deze tijd; controle. Controle kunnen hebben over je gevoelens, hoe je leven loopt en ga zo maar door. 

Wat kunnen we hier nou uit leren? 

  • Kwetsbaarheid tonen is niet gemakkelijk, maar wel nodig. Want om écht contact met een ander te kunnen maken, moeten we onszelf laten zien. Bijvoorbeeld door als eerste te zeggen tegen een ander ‘ik hou van jou’, iemand een compliment geeft of wanneer je iets doet terwijl je geen zekerheid hebt over hoe het gaat aflopen.
  • Het vergt dus moed om niet perfect en volmaakt te hoeven zijn. Maar dat wat jou kwetsbaar maakt, maakt je juist zo mooi. Kwetsbaar zijn betekent authentiek en écht zijn.
  • Dit alles begint met: jezelf het waard vinden om kwetsbaar te zijn. Alle imperfecties die bij jou horen accepteren, ze als onderdeel van jezelf zien én jezelf dan nog steeds oké mogen vinden. Brene Brown noemt het niet voor niets het binnenstappen van de arena van het leven. Je blootgeven, dingen durven doen ook al weet je dat je kunt falen of af kunt gaan door je kwetsbaarheid en moed te tonen. Zoals zij een mooi voorbeeld van zichzelf noemt waar zij vroeger deze ‘arena’ niet in durfde te stappen en de artikelen die zij schreef enkel naar een kleine krant stuurde en niet naar de New York Times, omdat dit te spannend is ze niet wist of ze deze kritiek aankon. 
  • Het hebben van het gevoel van controle over je gevoel en kwetsbaarheid is een schijngevoel van controle. Ondertussen blijven al deze gevoelens gewoon borrelen vanbinnen en zal het er ergens een keer uit moeten. 

Durf jij kwetsbaar te zijn? 

Als je hier meer over wilt lezen of kijken koop dan het boek “De kracht van kwetsbaarheid’ of kijk onderstaand filmpje;

https://www.ted.com/talks/brene_brown_on_vulnerability?language=nl